محدوده خلافت آدم
دربارهی محدوده خلافت آدم اختلاف وجود داراست.[۱۵] برخی محدوده خلافت خلیفة الله را به جهت تصریح این مسأله در آیه ۳۰ سوره بقره، تنها زمین دانستهاند، ولی اکثری دیگر معتقدند که پروردگار درین آیه صرفا جای معاش خلیفه را مطرح نموده است، بر این محور صرفا محل معاش خلیفة الله، زمین میباشد البته قلمرو تصرف و خلافت وی افقها و زمین می باشد.[۱۶] برخی از پژوهشگران، حوزه خلافت خلیفه پروردگار را تصرف و دور اندیشی شئون هستی تیتر کردهاند.[۱۷] بعضا دیگر بر این باورند که اجرای احکام خدا و هدایت بندگان جزء وظیفه خلیفة الله میباشد.[۱۸] گردآوریای معتقدند آباد ساختن زمین، حکومت بر عموم و به کمال رساندن آنان از شئون خلیفه مسجد امام حسن مجتبی فکوری مشهد میباشد.[۱۹]
خلیفة الله که می باشد؟
درباره ی مصداق خلیفة الله اختلاف وجود دارااست. بعضی معتقدند مطابق نص نشانهها قرآن، این خلافت تخصیص به شخص یا این که تیم خاصی ندارد و مجموع بشرها از این منصب الهی بهرمنداند.[۲۰] ولی تودهای بر این باورند که خلیفة الله تخصیص به حضرت بشر داراست و مشمول فرد دیگری نمیشود.[۲۱] گروهی دیگر این رده را به آدمهای خداپرست و پرهیزگار تخصیص دادهاند.[۲۱] این در حالی میباشد که اکثریت مفسرین شیعه و سنی معتقدند جانشینی آفریدگار در روی زمین در صورتی چه برای کلیه بشرهاست ولی تمامی آدمها بدین رده نمی رسند و صرفا آدمهای خاصی که بعضی آنها را به آدم بی نقص نامگذاری کردهاند، صلاحیت این جایگاه را دارا رزرو مسجد امام حسن مجتبی فکوری مشهد هستند.[۲۲]
جوادی آملی این نظر را دارد که خلافت و جانشینی معبود به واقعیت آدم منسوب شده میباشد، به لحاظ وی خلافت و واقعیت آدم بر طبق کمالی که دستیابی مینماید مراتبی دارااست و هر که با دقت به مرتبه کمال و هدایتی که استحصال نموده است دارنده جايگاهای از خلافت آفریدگار میباشد، به این ترتیب ضعف و قوت در کمال به ضعف و قوت دانش آدم به اسماء الهی مرتبط میباشد و هر چقدر دانش بشر به اسماء بیشتر باشد کمال و در سود مرتبه و سکو استخراج وی از رده خلیفة اللهی بیشتر خواهد بود.[۲۳] البته آنچه دراین آیه از حیث وی مطرح میباشد خلیفه تام و بی نقص میباشد که قادر است کارها آفریدگار را به اجازه وی، در کلیه دنیا آدرس مسجد امام حسن مجتبی فکوری مشهد اجرا دهد.[۲۴]
امام خلیفه حقیقی وواقعی
روضه خوان طوسی که منزلت خلیفة اللهی را منحصر آدم بی نقص می داند اعتقاد دارد که لازمه اینگونه مقامی داشتن پاکی و دانش بلندتر میباشد، همچون نبی اسلام که در خلیفة الله بودن وی هیچ شک و تردید و شکی نیست.[۲۱] از همین رو بعضی تیتر کردهاند که تشخیص شخصی که صلاحیت خلیفة اللهی داشته باشد تنها به ذمه خلیفة الله میباشد و سایرافراد نمیتوانند در زمینه ی وجود ملکه عصمت و طهارت و دانش برتری فردی قضاوت صحیحی داشته باشند تا اورا تحت عنوان خلیفة الله تعیین نمایند.[۲۵] بدین ترتیب به لحاظ آنان از آن جا که حضور دائمی خلیفة الله بر روی زمین مایحتاج و ضروری میباشد، فقط حضرت محمد(ص) بایستی خلیفه پس از خودش را تعیین نماید که به نظریه شیعهها وی نیز امامان دوازدهگانه بعداز خویش را که عصمت و طهارت و دانش بلندتر داشتند، تحت عنوان خلیفة الله گزینش نموده است.[۲۶]
محدوده خلافت آدم
دربارهی محدوده خلافت آدم اختلاف وجود داراست.[۱۵] برخی محدوده خلافت خلیفة الله را به جهت تصریح این مسأله در آیه ۳۰ سوره بقره، تنها زمین دانستهاند، ولی اکثری دیگر معتقدند که پروردگار درین آیه صرفا جای معاش خلیفه را مطرح نموده است، بر این محور صرفا محل معاش خلیفة الله، زمین میباشد البته قلمرو تصرف و خلافت وی افقها و زمین می باشد.[۱۶] برخی از پژوهشگران، حوزه خلافت خلیفه پروردگار را تصرف و دور اندیشی شئون هستی تیتر کردهاند.[۱۷] بعضا دیگر بر این باورند که اجرای احکام خدا و هدایت بندگان جزء وظیفه خلیفة الله میباشد.[۱۸] گردآوریای معتقدند آباد ساختن زمین، حکومت بر عموم و به کمال رساندن آنان از شئون خلیفه مسجد امام حسن مجتبی فکوری مشهد میباشد.[۱۹]
خلیفة الله که می باشد؟
درباره ی مصداق خلیفة الله اختلاف وجود دارااست. بعضی معتقدند مطابق نص نشانهها قرآن، این خلافت تخصیص به شخص یا این که تیم خاصی ندارد و مجموع بشرها از این منصب الهی بهرمنداند.[۲۰] ولی تودهای بر این باورند که خلیفة الله تخصیص به حضرت بشر داراست و مشمول فرد دیگری نمیشود.[۲۱] گروهی دیگر این رده را به آدمهای خداپرست و پرهیزگار تخصیص دادهاند.[۲۱] این در حالی میباشد که اکثریت مفسرین شیعه و سنی معتقدند جانشینی آفریدگار در روی زمین در صورتی چه برای کلیه بشرهاست ولی تمامی آدمها بدین رده نمی رسند و صرفا آدمهای خاصی که بعضی آنها را به آدم بی نقص نامگذاری کردهاند، صلاحیت این جایگاه را دارا رزرو مسجد امام حسن مجتبی فکوری مشهد هستند.[۲۲]
جوادی آملی این نظر را دارد که خلافت و جانشینی معبود به واقعیت آدم منسوب شده میباشد، به لحاظ وی خلافت و واقعیت آدم بر طبق کمالی که دستیابی مینماید مراتبی دارااست و هر که با دقت به مرتبه کمال و هدایتی که استحصال نموده است دارنده جايگاهای از خلافت آفریدگار میباشد، به این ترتیب ضعف و قوت در کمال به ضعف و قوت دانش آدم به اسماء الهی مرتبط میباشد و هر چقدر دانش بشر به اسماء بیشتر باشد کمال و در سود مرتبه و سکو استخراج وی از رده خلیفة اللهی بیشتر خواهد بود.[۲۳] البته آنچه دراین آیه از حیث وی مطرح میباشد خلیفه تام و بی نقص میباشد که قادر است کارها آفریدگار را به اجازه وی، در کلیه دنیا آدرس مسجد امام حسن مجتبی فکوری مشهد اجرا دهد.[۲۴]
امام خلیفه حقیقی وواقعی
روضه خوان طوسی که منزلت خلیفة اللهی را منحصر آدم بی نقص می داند اعتقاد دارد که لازمه اینگونه مقامی داشتن پاکی و دانش بلندتر میباشد، همچون نبی اسلام که در خلیفة الله بودن وی هیچ شک و تردید و شکی نیست.[۲۱] از همین رو بعضی تیتر کردهاند که تشخیص شخصی که صلاحیت خلیفة اللهی داشته باشد تنها به ذمه خلیفة الله میباشد و سایرافراد نمیتوانند در زمینه ی وجود ملکه عصمت و طهارت و دانش برتری فردی قضاوت صحیحی داشته باشند تا اورا تحت عنوان خلیفة الله تعیین نمایند.[۲۵] بدین ترتیب به لحاظ آنان از آن جا که حضور دائمی خلیفة الله بر روی زمین مایحتاج و ضروری میباشد، فقط حضرت محمد(ص) بایستی خلیفه پس از خودش را تعیین نماید که به نظریه شیعهها وی نیز امامان دوازدهگانه بعداز خویش را که عصمت و طهارت و دانش بلندتر داشتند، تحت عنوان خلیفة الله گزینش نموده است.[۲۶]

مسجد امام حسن مجتبی (ع) فکوری مشهد و نقش آن در مواجهه با چالشهای اجتماعی و شهری